تاریخ : 12. شهريور 1397 - 12:38   |   کد مطلب: 2124
نگاهی به ظرفیت های تولید کرک کشمیری در جهت توسعه استان
تولید منحصر به فرد خراسان جنوبی به حمایت احتیاج دارد
خراسان جنوبی از جمله استان‌هایی است که علیرغم خشکسالی، پتانسیل‌های بالقوه‌ای برای شکوفا شدن دارد، ظرفیت‌هایی که اگر مورد توجه واقع شود افق روشنی در جهت پیشرفت استان رقم خواهد خورد، مواردی که تا حدودی معرف پیشینه غنی فرهنگ خراسان جنوبی بوده و در این برهه از زمان مورد بی‌مهری واقع شده است اما از آنجا که برخی از این پتانسیل‌ها مختص آب و هوای کویری است و در دیگر مناطق قابلیت پرورش ندارد امتیازی محسوب شده که فعال شدن آن نیازمند حمایتی مضاعف می‌باشد.

به گزارش مهر مشرق ، خراسان جنوبی از جمله استان‌هایی است که علیرغم خشکسالی، پتانسیل‌های بالقوه‌ای برای شکوفا شدن دارد، ظرفیت‌هایی که اگر مورد توجه واقع شود افق روشنی در جهت پیشرفت استان رقم خواهد خورد، مواردی که تا حدودی معرف پیشینه غنی فرهنگ خراسان جنوبی بوده و در این برهه از زمان مورد بی‌مهری واقع شده است اما از آنجا که برخی از این پتانسیل‌ها مختص آب و هوای کویری است و در دیگر مناطق قابلیت پرورش ندارد امتیازی محسوب شده که فعال شدن آن نیازمند حمایتی مضاعف می‌باشد.

ازدیگرسو به علت خشکسالی چندسال اخیر که در این منطقه شدت بیش‌تری داشته است، تعداد زیادی از دام‌های روستائیان و عشایر منطقه تلف یا کشتار شده و جمعیت دامی به شدت کاهش یافته و با توجه به مهاجرت بی‌رویه روستائیان به شهرها و کاهش جمعیت فعال ساکن در روستا مشاغل خدماتی نیز رونق چندانی ندارند یکی از پتانسیل‌های باارزش منطقه وجود بز کرکی بومی جنوب خراسان می‌باشد که به لحاظ آشنایی روستائیان و عشایر با دامداری و ویژگی‌هایی که این فعالیت تولیدی دارد امکان ایجاد فرصت‌های شغلی در روستاها فراهم نموده است.

تنها واحد فعال ایستگاه پرورش بز کرکی

بز کرکی از مهمترین نژادهای بز ایران که زیستگاه اصلی آن خراسان جنوبی، شهرستان سربیشه است. در شرایطی که برخی اذعان دارند با توجه به خشکسالی‌های چندین سال گذشته گوسفندداری به سبک نیاکان در خراسان جنوبی دیگر اقتصادی نیست، اصلاح نژاد دام سبک در سال‌های اخیر با هدف دستیابی به برنامه‌های اقتصاد مقاومتی و افزایش تولید گوشت قرمز، شیر خام، کرک و سایر فرآورده‌های دامی موردنیاز کشور در برخی استان‌ها از جمله خراسان جنوبی در دست انجام بوده که تاثیر شگفت انگیزی هم تاکنون داشته است و تا حدودی روستاییان و عشایر بخش سربیشه در این بخش مشغول هستند.

مراکز و ایستگاه‌های اصلاح نژادی به عنوان هسته‌های بارز ژنتیکی بوده که باعث ایجاد بانک ژن و حفظ نژاد دام می‌باشند. خراسان جنوبی دارای در این زمینه دارای یک مرکز فعال در 18 کیلومتری شهرستان سربیشه در کنار جاده سربیشه- نهبندان است که این ایستگاه فعالیت‌های فنی، علمی و اصلاح‌نژادی خود را با خرید بزهای کرکی از گله‌های دامداران منقه در سال 1378 به طور رسمی آغاز کرده است.

 

محصولی که بازار آن محدود به داخل نیست

کلنگی خواه، مدیرعامل شرکت تعاونی روستایی کرک آوران سربیشه در گفتگو با مهر مشرق گفت: «مقاومت زیاد این نژاد به شرایط سخت، توان تولیدی آن در شرایط خشکسالی، قدرت راهپیمایی، تولید شیر و دوقلوزایی از ویژگی‌های این نژاد است و دلیل شهرت این نژاد تولید کرک بوده که در نژادهای خالص بیش از 80 درصد بدن آن‌ها از کرک پوشیده شده است.».

مدیرعامل شرکت تعاونی روستایی کرک آوران سربیشه یادآور شد: «کلیه فعالیت‌های مدیریتی و اصلاح نژادی از جمله عملیات ثبت مشخصات وزن‌کشی، همزمان‌سازی فحلی و جفت‌گیری کنترل‌شده، واکسیناسیون و ... در این مرکز انجام می‌‌گیرد.»

وی در رابطه با ارزش اقتصادی کرک، خاطرنشان کرد: «مهم‌ترین استفاده کرک در تهیه لباس‌های زمستانی است چراکه لباس تهیه شده از کرک، بسیار زیبا، سبک، گرم و ظریف بوده و مشریان زیادی در کشورهای خارجی دارد. همچنین کرک به دلیل خاصیت جذب رطوبتی که دارد دارد به آسانی شعله‌ور نمی‌شود در صنعت نیز کاربرد داشته و از این بعد اهمیت جهانی یافته است و با قیمت بالایی در دنیا خرید و فروش می‌شود.»

مدیرعامل شرکت تعاونی روستایی کرک آوران سربیشه عوامل مؤثر در ارزش کرک را نسبت بالای کرک به مو در بیده، ظرافت بیشتر تارهای کرک، بلندی طول کرک، رنگ کرک برشمرد و تصریح نمود: «کرک سفید بالاترین قیمت را دارد و بعد از آن کرک‌های قهوه‌ای، خاکستری، آهویی و سیاه دارای ارزش هستند. همچنین هرچه بیده کرک کمتر به گرد و خاک، عرق، خار و خاشاک آلوده باشد قیمت آن بیش‌تر می‌شود.»

کلنگی‌خواه با اشاره به اهداف این مجتمع افزود: «اهداف اصلی، ترویج و حفظ ذخایر ژنتیکی بز کرکی منطقه، رشد کمی و کیفی تولید کرک، تأمین مواد اولیه صنایع و کارخانجات و فراهم نمودن امکان توسعه پایدار بز کرکی منطقه و اهداف فرعی شامل کاهش قطر الیاف کرک به کمتر از 17 میکرون، کاهش درصد مو در کرک و افزایش طول الیاف به بیش از 30 میلی‌متر، افزایش یکدستی رنگ، گسترش ژن‌های مطلوب و کاهش همخونی می‌باشد.»

سازگاری بالای بز کرکی با اقلیم خراسان جنوبی

وی با بیان اینکه منطقه خراسان‌جنوبی از مناطق کوهستانی و کویری است که عمدتا دارای مراتع فقیر می‌باشند، خاطرنشان نمود: «اگرچه در مناطق مرزی بادهای موسمی و طوفان‌های شنی فعالیتهای کشاورزی و دامداری مردم سخت‌کوش منطقه را تحت تأثیر قرار می‌دهد با این وجود با توجه به این که نژاد بز کرکی سازگاری بالایی به شرایط اقلیم استان داشته و علیرغم خشکسالی می‌تواند در طول سال از مراتع موجود تغذیه نماید نه تنها هزینه‌ای برای دامدار ندارد بلکه حدود 30 درصد علوفه تولید شده این مجتمع به عنوان مازاد به فروش می‌رسد.»

مدیرعامل شرکت تعاونی روستایی کرک آوران سربیشه ادامه داد: «جمعیت دامی شهرستان 162159 رأس دام سبک شامل 63818 رأس گوسفند و بره و 98341 رأس بز و بزغاله می‌باشد که از این تعداد (98341) 49170 رأس بز بالغ می‌باشد و به ازای هر رأس 249 گرم کرک تولید می‌شود که میزان تولیدات شهرستان 12 تن کرک و 16 تن مو در سال می‌باشد. همچنین تعداد دام موجود در ایستگاه 288 رأس ، 100 رأس بزغاله، 39 رأس بز نر و 149 رأس بز ماده می‌باشد.»

کلنگی‌خواه با بیان اینکه در ابتدای اجرای این طرح، برای مجتمع چارت سازمانی تعریف شد و قرار بر این شد که برای 15 نفر اشتغال ایجاد شود اظهار نمود: «متأسفانه این مجتمع پس از ده سال فعالیت با حمایت دولت، در حال حاضر توسط 2 نیرو در بخش دام و 3 نفر در بخش کشاورزی به صورت شخصی اداره می‌شود که با توجه به اینکه کرک کشمیری قهوه‌ای به عنوان محصول این نژاد منحصر به فرد است در صورت احیا و توجه پیشرفت خوبی خواهد داشت چرا که براساس تجربه خراسان رضوی و استان کرمان در این زمینه پیشرفت خوبی دارند.»

افزایش بز مولد کرکی نیازمند حمایت دولت

به اعتقاد وی اگرچه قیمت کرک از یک سو به نوسانات بازار وابسته است اما نیاز دامدار آنی است و بلافاصله بعد از برداشت محصول نهایت دو ماه بعد می‌بایست برای تأمین علوفه مورد نیاز دام، کرکش را به فروش برساند که در این میان تنها دلال است که سودواقعی را به دست می‌آورد و چیزی که دست دامدار را می‌گیرد در حدی است که بتواند دام مولد را در حدی که هست حفظ کند.»

مدیرعامل شرکت تعاونی روستایی کرک آوران سربیشه با اشاره به اینکه کرک ماده اولیه برک‌بافی است، افزود: «شال و چادر کرکی از جمله محصولاتی است که در حال حاضر در روستای سلم‌آباد سربیشه هنوز نوای تولید آن به گوش می‌رسد اگرچه با توجه به گران بودن کرک و نداشتن بازار  صنایع دستی به مرور زمان به سمت تعطیلی می‌رود چراکه هزینه مواد اولیه گران است و تولید کننده به هیچ عنوان نمی‌تواند انبوه خرید نماید.»

وی در پایان با ذکر این نکته که در حال حاضر  این مجتمع پس از گذشت  5 سال تنها توانسته است بز مولدش که 150 رأس باشد را حفظ نماید، گفت: «با توجه به اینکه هزینه‌ها سال به سال بالاتر می‌رود اگر دولت حمایت نماید خواهیم توانست بز مولد را افزایش داده تا بتوانیم مولد مورد نیاز دامدار را نیز تأمین نماییم و در غیر این صورت با این بازدهی به مرور این کار نیز به فراموشی سپرده خواهد شد.»

دیدگاه شما

http://ommatevahed.com/