آخرین اخبار

تاریخ : 19. خرداد 1398 - 11:36   |   کد مطلب: 2160
حکیم نزاری شاعر بزرگ و نامدار قرن هفتم که با سعدی شیرازی هم دوره بوده و حافظ از وی در اشعارش تأثیر می‌گرفته این روزها در غربت به سر می‌برد و هرازگاهی اگر خوشنویس بیرجندی کلاسی در این مکان برگزار کند درب این مکان باز می‌شود.

به گزارش مهر مشرق ،در ابتدای سربالایی نه‌چندان تند خیابان حکیم نزاری، سال‌ها است که روزگار در سکوت می‌گذراند، سایه ساختمان ممتد و بلند بانک بر آن سنگینی می‌کند، بنایی کوچک با نمای آجری، دولنگه در آهنی با قفل و زنجیر به هم بسته شده و پوستری برای دعوت علاقه‌مندان به خوشنویسی و معرفی صاحب مقبره روی نرده‌های بنا نصب شده است.

پشت نرده‌ها و قبل از ورودی بنا، در آهنی دیگری وجود دارد که تلاش برای دیدن داخل فضا را غیر ممکن می‌کند اما پشت این درها و دیوارها فرهیخته‌ای آرمیده است، جایی که قرار بود مانند سعدیه و حافظیه شیراز، تبدیل به نزاریه شود اما پیشنهاد مطرح‌شده هنوز روی کاغذ هم نیامده و انگار قرار نیست به این زودی‌ها راه به جایی ببرد.

اینجا آرامگاه سعدالدین نزاری قهستانی، ملقب به «حکیم نزاری» سراینده و شاعر سده هفتم هجری است، مکانی که بدون شک هر شهروند بیرجندی برای یک بار هم که شده از کنار آن عبور کرده اما کمتر هستند افرادی که شناخت کاملی از شخصیت وی داشته یا بدانند که مقبره او اینجا است.

اوج زیبایی غزل تلفیقی در اشعار جکیم نزاری

حکیم سعدالدین بن شمس‌الدین نزاری قهستانی یکی از بزرگ‌ترین شاعران فارسی زبان و ارادتمندان به اهل بیت و از مفاخر خراسان‌جنوبی است که در سال 645 هجری قمری دیده به جهان گشوده و در حدود سال‌های 700 تا 720 هجری قمری دیده از جهان فرو بسته است.

از وی آثار فراوانی ازجمله دیوان اشعار، سفرنامه منظوم، ادب‌نامه، دستورنامه و مثنوی ازهر و مزهر برجای مانده است. حکیم نزاری در رشد غزل فارسی به ویژه غزل‌های سبک تلفیقی که شامل بیان معانی بلند عرفانی در قالب غزل عاشقانه می‌شود نقش بسیار مؤثری داشته و عده زیادی از ادیبان این سرزمین از تأثیر اشعار و کلام او بر حافظ سخن می‌گویند.

علاوه بر این نزاری از جمله شاعرانی است که در اواخر قرن هفتم یعنی زمانی که تشیع هنوز به عنوان مذهب رسمی در ایران اعلام نشده بود پرچم ولایتمداری و تأسی به اهل بیت پیامبر (ص) را در شعر فارسی برافراشت و بی‌شک این شاعر تأثیر زیادی در رشد و ترویج معارف اهل بیت(ع) در اشعار سایر شعرا از جمله ابن حسام خوسفی شاعر همشهری خود داشته است.

مقبره الگوی حافظ در غربت غل و زنجیر

مقبره حکیم نزاری شاعر بزرگ و نامدار قرن هفتم که با سعدی شیرازی هم دوره بوده و حافظ از وی در اشعارش تأثیر می‌گرفته از جمله مکان‌هایی است که می‌تواند مورد توجه گردشگران و علاقمندان به نامداران گذشته و بزرگان شعر و ادب قرار گیرد.

هر چند که اگر مقبره کوچک و معمولی این شاعر بزرگ را با مقبره حافظ مقایسه کنیم تفاوت‌ها را از زمین تا آسمان خواهیم دید اما نام حکیم نزاری به عنوان شاعری بزرگ و توانمند قرن هفتم کافی است تا هر گردشگر علاقمندی را به حضور در مقبره‌اش ترغیب نماید.

سؤالی که بین کسبه محل بی‌پاسخ ماند

حالا این حکیم بزرگ چنان به فراموشی سپرده شده که حتی مردم ساکن خیابان حکیم نزاری نیز او را نمی‌شناسند و نمی‌دانند که مقبره او در کجا قرار دارد وقتی به  میان مردم و کسبه رفتیم و از آنان درباره حکیم نزاری پرسیدیم بسیاری از اهالی این محل از وجود مقبره وی اظهار بی‌اطلاعی کرده و برخی نیز پاسخ‌های تعجب‌آوری را دادند.

از یکی از کسبه محل جویای آدرس مقبره حکیم نزاری می‌شوم و در پاسخ سؤالم می‌گوید: خیابان حکیم نزاری که همین خیابان است اما تا جایی که یادم است مقبره‌ای در این مکان وجود ندارد!

دختری که مدعی بود بیرجندی است و همه را می‌شناسد وقتی از حکیم نزاری پرسیدم، گفت: او چه کسی است اسم مکان است یا انسان، مطئنید بیرجندی است؟

یک مشت بی‌توجهی سهم حکیم بیرجندی

در این بین فقط یک نفر بود که تا حدودی او را می‌شناخت و بیان کرد:«ما داد شهر فرهنگی را بر سر زبان‌ها مانند شعار می‌چرخانیم در حالیکه فرهنگ اصیلمان را فراموش کرده‌ایم و از آن یک مقبره کوچک در خیابان قدیمی و یک نام و یک مشت بی‌توجهی باقی مانده است.»

وی اضافه کرد:«اگر خوشنویس مشهور شهرمان درب آن را برای برگزاری کلاس‌های خود باز نکند شاید سال‌ها درب آن باز نشود و خاک بخورد همانطور که قبل از این استاد بر روی در آن همیشه یک قفل بزرگ خودنمایی می‌کرد بنابراین مسئولان باید فکری برای آن بردارند.»

این شهروند بیرجندی تبیین کرد: «سال‌های سال است که مقبره به امان خدا رها شده و عین خیال هیچ کدام از مسؤولان نیست و از مردم هم نمی‌شود توقعی داشت چون کاری نمی‌توانند انجام دهند به غیر از اینکه حداقل خودشان بشناسند و مسؤولان را مجبور کنند که شاید کاری انجام دهند چرا که این مسئولان و متولیان هستند که می‌توانند در توسعه و معرفی و جذب گردشگر فعالیت‌هایی داشته باشند.»

حکیمی ناشناخته/ وعده‌های توخالی مسؤولان

یکی از شهروندان بیرجندی که اهل شعر و شاعری است از ناشناخته ماندن این شاعر بیرجندی در بین اذهان مردم خبر می‌دهد و می‌گوید: «متأسفانه بسیاری از شهروندان بیرجندی این شاعر را نمی‌شناسند در حالی که ممکن است بارها از کنار مقبره وی عبور کرده باشند.»

یوسفی با بیان اینکه علی‌رغم وعده‌های داده شده هیچ اقدامی برای توسعه حریم مقبره حکیم نزاری در بیرجند صورت نگرفته، افزود: «اگر مقبره چنین شاعر بزرگی در شهرهایی مثل شیراز و اصفهان و یزد قرار داشت هرگز این قدر محقر و فراموش شده نبود و به محلی برای حضور گردشگران داخلی و خارجی تبدیل می‌شد.»

وی اضافه کرد:«متأسفانه در بیرجند نه تنها در عمل هیچ کس به فکر رسیدگی به وضع این مقبره نیست بلکه حتی درب آن را قفل و زنجیر می‌کنند و زمانی که خوشنویس مشهور شهر کلاس دارد، درب آن را باز می‌کند!»

این شاعر بیرجندی با بیان اینکه بدون شک در هیچ جای کشور و حتی جهان با اماکن و ابنیه تاریخی اینگونه با بی تفاوتی و بی توجهی برخورد نمی‌شود، تصریح کرد:«مگر در شهرهای تاریخی مانند یزد و اصفهان و شیراز در استفاده از اماکن تاریخی شان شق‌القمر می‌کنند؟»

مسؤولان پاسخ دهند

یک شهروند دیگر هم در خصوص قول‌های بر زمین مانده مسؤولان، گفت:«مسؤولان امر باید پاسخ دهند که چرا به وعده‌هایی که آنقدر هم با هیاهو و سر و صدا همراه بود عمل نکردند.»

وی با اظهار تأسف از بسته بودن درب مقبره حکیم نزاری در اغلب ساعات روز، افزود: «آیا تاکنون از سوی مسؤولان کار خاصی برای معرفی این شاعر نامدار صورت گرفته؟ چرا مقبره حکیم نزاری فاقد یک تابلوی مناسب و بزرگ است و چرا باید علاقمندان و گردشگران برای دیدن این مقبره با یک شماره تلفن تماس بگیرند تا درب قفل شده آن را به رویشان باز کند؟»

رمضانی‌نژاد تصریح کرد: «ما هیچ رسیدگی و توجهی به وضعیت ابنیه تاریخی خود نداریم و در معرفی این ابنیه نیز آن گونه که باید تلاش نکرده‌ایم و آن وقت توقع داریم سیل گردشگران برای دیدن این اماکن به شهر و استان ما روانه شود.»

ساخت حکیمیه!

سوم خردادماه 1393 بود که مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان‌جنوبی در جمع خبرنگاران در خصوص وضعیت آرامگاه حکیم نزاری در بیرجند، گفت: «متأسفانه بنای تاریخی مجاور آرامگاه نزاری از بین رفته و ساختمان بانک در مجاورت آن گسترش داده شده و امکان استفاده را از علاقمندان هنر و ادب فارسی گرفته است.»

وی اضافه کرد:«با همت قائم مقام نماینده ولی فقیه و امام جمعه وقت مقرر گردید شهرداری نسبت به تملک پلاک‌های مجاور آرامگاه اقدام که به محض عملی شدن این بحث، با توجه به اینکه آرامگاه در فهرست ملی کشور ثبت است ما نیز با اختصاص اعتبار در راستای طراحی و ایجاد حکیمیه در این محل اقدام خواهیم کرد.»

اثر ملی اجاره داده شد!

مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان‌جنوبی در گفت‌وگو با ما، به ثبت آرامگاه حکیم نزاری در فهرست آثار ملی اشاره کرد و گفت:«بنای مقبره حکیم نزاری 24 خرداد 90 در فهرست آثار ملی ثبت و در چند سال گذشته هم به خوشنویس ممتاز برای کار هنری اجاره داده شده است.»

حسن رمضانی با اشاره به اینکه جهت توسعه این مکان شهرداری باید بناهای اطراف را خریداری کند، مطرح کرد:«آرامگاه نیاز به بازسازی ندارد و سالم است لذا اگر کسی و یا ارگانی دنبال توسعه این مکان باشد ما حاضر به همکاری هستیم.»

هزینه‌کرد 30 میلیونی میراث!

وی با اشاره به سخنانی مبنی بر تبدیل مکان به حکیمیه، تصریح کرد: طرح مربوط به ما نبوده و امام جمعه سابق (رضایی بیرجندی) مطرح کرد مشروط بر اینکه شهرداری اراضی اطراف را تملک کند.

مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان‌جنوبی با بیان اینکه مقبره در چند مرحله مرمت و از محل اعتبارات ملی 30 میلیون تومان برای مرمت و نورپردازی آن هزینه شده، تبیین کرد: توسعه این مکان در دستور کار میراث فرهنگی نیست.

شهرداری: ارائه 2 راهکار برای طرح توسعه آرامگاه حکیم نزاری

شهردار بیرجند گفت: «یکی از مشکلاتی که توسعه آرامگاه حکیم نزاری به سرانجام نرسیده وجود دو مدیریت است بنابراین یا میراث فرهنگی مقبره را به شهرداری واگذار و یا املاک تملک شده را از شهرداری خریداری کند و گرنه اجرای طرح توسعه آرامگاه بلا تکلیف خواهد ماند.»

محمد علی جاوید شهردار بیرجند نیز در گفت‌وگو با ما با بیان اینکه توسعه مقبره حکیم نزاری یکی از پروژه‌هایی بود که سال گذشته در دستور کار شهرداری و شورای شهر بیرجند قرار گرفت، افزود:«سال گذشته دو تا از املاک در حاشیه مقبره به متراژ 900 مترمربع و به مبلغ یک میلیارد و 700 میلیون تومان خریداری و هزینه املاک خریداری شده به مالکین پرداخت شد.»
وی بیان داشت: عملیات تخریب و خاک‌برداری املاک انجام و تنها یک ملک دیگر در حاشیه این مقبره قرار دارد که تملک آن نیز در دستور کار شهرداری قرار دارد.

شهردار بیرجند با یادآوری اینکه هم‌اکنون مشکلی برای طرح فعلی وجود ندارد، تبیین کرد:«برای اینکه طرح مناسبت‌تر و بهتر اجرا و در محدوده اجرای طرح ممانعتی وجود نداشته باشد شهرداری پیشنهاد داد ملک سوم خریداری شود وگرنه با همین دو ملک موجود و فضای مقبره می‌شود طراحی را انجام داد.»

ارائه 2 راهکار برای طرح توسعه آرامگاه

جاوید با تأکید بر اینکه اگر بنا است شهرداری در خصوص این پروژه ورود و کار متناسبی با موضوع انجام دهد باید یک مدیریت واحد وجود داشته باشد، تبیین کرد:«مقبره در مدیریت سازمان میراث فرهنگی استان است و شهرداری این آمادگی را دارد املاک خریداری شده را به میراث فرهنگی واگذار و آن‌ها مدیریت و ادامه انجام کار را برعهده بگیرند.»

وی اضافه کرد:«همچنین شهرداری آمادگی دارد مقبره‌ای که در اختیار میراث فرهنگی است و شهرداری حق هیچ‌گونه عملیات عمرانی در آن را ندارد طی یک صورت جلسه به شهرداری محول تا این مکان دارای یک مدیریت واحد شود.»

محول کردن آرمگاه به شهرداری یا خرید املاک توسط میراث فرهنگی

شهردار بیرجند با بیان اینکه در وهله بعد از واگذاری می‌توان کارهای طراحی و تأمین اعتبار را در دستور کار قرار دهیم، اعلام کرد:«شهرداری می‌تواند اعتبار متناسب با موضوع را پیش‌بینی و با کمک‌های میراث فرهنگی می توان به صورت مشارکتی کار را انجام داد.»

جاویدعنوان کرد:«یکی از مشکلاتی که این پروژه به سرانجام نرسیده وجود دو مدیریت است زیرا سازمان میراث فرهنگی از یک سو و شهرداری از سوی دیگر برای این پروژه برنامه‌ریزی می‌کند و اگر مدیریت واحد شود قطعا نتیجه‌ای در بر خواهد داشت.»

عدم تحقق توسعه آرامگاه با مدیریت دوگانه / میراث فرهنگی تصمیم‌گیری کند!

وی با تأکید بر اینکه تا مدیریت تعیین تکلف نشود چون در آینده بحث نگهداری و بهره‌برداری از سایر فضاهای اغماری وجود دارد که با مدیریت دوگانه محقق نمی‌شود، مطرح کرد:«اگر میراث فرهنگی تعیین تکلیف کرد این آمادگی را داریم طرح را تهیه و بعد از تصویب در حوزه‌های ذیربط عملیات اجرایی را شروع کنیم.»

شهردار بیرجند با بیان اینکه شهرداری پیشنهاداتی برای تهیه طرح و تعیین تکلیف داده و مجددا نیز پیشنهاداتی را پیگیری خواهیم کرد، عنوان کرد:«مشکل اصلی این مقبره بحث تملک بود که شهرداری مبلغ بسیار زیادی را در این راستا هزینه کرد.»

جاوید اضافه کرد:«با توجه به اینکه اساس کار را شهرداری انجام داده و مابقی کارها کار سختی نیستند، اگر تعیین تکلیف شود می‌توانیم به مرحله اجرا برسانیم و گرنه اجرای طرح توسعه آرامگاه بلا تکلیف خواهد ماند.»

در حالی که شهرهای شاعرخیز کشور از جمله شیراز را به حافظ و سعدی می‌شناسند اما با گذشت 700 سال از وفات نزاری در حالی مقبره او ثبت آثار ملی کشور شده که این حکیم فرزانه حتی در شهر و دیار خویش غریب مانده و هنوز هم از هاله گمنامی به در نیامده ‌است‌ ...

 

 

دیدگاه شما

http://ommatevahed.com/