آخرین اخبار

تاریخ : 12. آبان 1398 - 9:28   |   کد مطلب: 2453
مافیای خرید درکمین بازارطلای سرخ
سیلی سرخ کاهش قیمت بر صورت زعفران استان
زعفران برای خراسان جنوبی ها رنگی ندارد

به گزارش مهر مشرق ، سپیده دم است، هنوز تاریکی غالب و هوا گرگ و میش هم نشده که بسم ا... گویان از خانه خارج می شوند، اقتضای کارشان همین است که خروس خوان صبح از خانه بیرون بزنند و راهی مزارع شوند. مزرعه ای که سرتاسر گل کاری شده، شکفتن گل های بنفشی که رگه های سرخ رنگ با ارزشی را در دل خود جای داده، شوق در چشمان و خنده بر لب کشاورزان را می شکفد. ردیف به ردیف صف گرفته و منتظر دستان پینه بسته اما پرمهر کشاورز، طلوع سپیده را به انتظار نشسته اند. با هر گلی که می چیند، شادی و امید در دلش جوانه می زند، اکنون زحمت های یک ساله اش گل داده و وقت، وقت  گل چینی زعفران هاست. محصولی خاص که نحوه برداشت خاصی هم دارد، تا یکی دو ساعت بعد از طلوع آفتاب وقت دارد کارش را تمام کند، درغیر این صورت آفتاب زدگی، گل ها را پژمرده و کار پاک کردن گل ها را سخت و همچنین کیفیت آن را تحت تاثیر قرار می دهد. اکنون وقت آن است که زندگی کشاورز رنگ و عطر بگیرد از زعفران های بی نظیری که مرغوبیت آن به نام خراسان جنوبی سند خورده است.

زعفران خراسان جنوبی؛ مشهور به طلای سرخ، یکی از محصولات مهم و استراتژیک این استان است که در تمام جهان آوازه دار شده و بخصوص به نام زعفران قائنات شناخته می شود، که متاسفانه این روزها استفاده از این برند با کیفیت برای عرضه زعفران های تقلبی هم رواج پبدا کرده  و تهدیدی برای زیرسوال رفتن کیفیت این محصول مهم استان به شمار می رود.

95 درصد تولید زعفران دنیا در ایران تولید می شود و در حالی که استان خراسان رضوی از نظر کمی رتبه اول در تولید زعفران را دارد، اما خراسان جنوبی با 35 درصد و رتبه دوم تولید، ممتازترین و مرغوب ترین زعفران کشور را تولید می کند و از این حیث در جایگاه اول است.

آغاز برداشت زعفران از مزارع خراسان جنوبی

قدمت تولید زعفران در خراسان جنوبی به 800 سال قبل برمی گردد و جزو یکی از تولیدات کشاورزی مهم این استان به شمار می رود که اکنون فصل برداشت آن آغاز شده است. گیاهی معطر و خوش رنگ که دارای خواص درمانی زیادی هم هست و از معدود گیاهان و ادویه هایی است که قیمت و ارزش بالایی دارد و به همین دلیل  تولید آن به عنوان یک محصول کشاورزی مزیت دار مورد استقبال قرار گرفته است.

 

به گفته عصمتی پور معاون تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی استان در گفتگو با باشگاه خبرنگاران، برداشت زعفران  از 16 هزار و 703 هکتار سطح زیرکشت این محصول در خراسان جنوبی،آغاز شده و تا آذرماه ادامه دارد.

وی با اشاره به اینکه پارسال ۶۳ تن زعفران از اراضی زیرکشت خراسان جنوبی برداشت شد، می گوید: پیش بینی می شود امسال ۶۷ تن زعفران از اراضی زیر کشت این محصول در استان برداشت شود که نسبت به پارسال، 6 درصد افزایش دارد.

وی با بیان اینکه بیشترین سطح زیرکشت زعفران در خراسان جنوبی به شهرستان قاین اختصاص دارد،تعداد بهره برداران تولید زعفران در استان را ۳۸ هزار نفر اعلام کرد.

زعفران قائنات؛ مرغوب ترین زعفران جهان

با توجه به درجه بندی استاندارد‌های جهانی، زعفران قائنات همچنان مرغوب‌ترین زعفران جهان است و زعفران منطقه قائنات بویژه در مناطق کوهستانی چه بلحاظ قدرت رنگ دهی (کروسین)، چه به لحاظ عطر (اجزاءسافرانال) و چه به لحاظ طعم (پیکروکروسین) همچنان در جهان بی نظیر است که استفاده از آب شیرین برای آبیاری، استفاده نکردن از کود شیمیایی، مهارت و تجربه کشاورزان، برداشت زعفران در صبح زود و نگهداری مناسب این محصول مهم، از دلایل مرغوب بودن زعفران قائنات است.

زعفران تولید شده در خراسان جنوبی، به علت برداشت گل زعفران قبل از طلوع آفتاب و برداشت غنچه قبل از بازشدن از کیفیت، عطر و قدرت رنگ دهی بالایی برخوردار است و مشتریان زیادی در کشور‌های همچون آلمان، آمریکا، اسپانیا و حاشیه خلیج فارس دارد.

حسین اکبری یکی از زعفران کاران قاینی در گفتگو با مهرمشرق، می گوید: یکی از مشکلات اساسی زعفران کاران، کمبود آب در پی خشکسالی های پی در پی است که سبب افزایش دفعات آبیاری شده است.

وی می افزاید: مهم ترین مشکل زعفران کاران، بی ثباتی قیمت این محصول است و مافیای خرید در کمین بازار زعفران است، بطوری که در فصل خرید زعفران را به کمترین قیمت خریداری می کند و کشاورز هم به دلیل تامین هزینه های تولید مجبور به فروش است.

وی ادامه می دهد: کشاورز با تمام مشکلات تولید از کمبود آب و تامین نهاده و کود گران کنار آمده، ولی متاسفانه قیمت این محصول که در شمار محصولات صادراتی هم قرار دارد، نسبت به بقیه محصولات افت قیمت زیادی را تجربه می کند.

اکبری با تاکید بر ورود دولت برای ثبات و ساماندهی بازار زعفران، اظهارمی کند: وقتی قیمت فروش محصول به صرفه و مناسب و به صرفه باشد، کشاورز برای برداشت محصول خوب مشکلات را مرتفع می کند، اما با وجود بازار بی ثبات، کشاورزان رغبتی برای تولید ندارند.

پرویز کیانی زعفران کار قاینی هم یکی اززعفران کارانی است که دل پری از حضور دلالان در بازار زعفران دارد. وی می گوید: در حالی که کشاورزان نمی توانند محصول خود را نگه دارند و باید برای تامین هزینه های تولید و برداشت، زودتر محصول خود را به فروش برسانند، دلالان در زمان برداشت محصول زعفران را به پایین ترین قیمت خریداری می کنند، بطوری که زعفران مثقالی 50 هزار تومان اکنون مثقالی 35 هزار تومان قیمت می شود.

وی ادامه می دهد: هزینه های تامین آب و برق و خرابی چاه های کشاورزی سرسام آور است و از سوی دیگر هزینه های تامین کود، نهاده، سم، برداشت و ... هم وجود دارد، اما از محصول صادراتی زعفران فقط سختی و زحمت نصیب کشاورز می شود.

کیانی می گوید: بازار زعفران اشباع شده و سایر شهرهای تولید زعفران هم، زعفران خود را با تقلب و به نام زعفران قاین به فروش می رسانند که مرغوبیت این زعفران را خدشه دار می کند.

وی می افزاید: مسئولان تنها در حد شعار از کشاورزان حمایت می کنند و در عمل هیچ خبری از حمایت نیست، کشاورز هم رسانه ای برای صدای دردمند خود ندارد.متاسفانه مسئولان در حد برگزاری جشنواره و گرفتن عکس یادگاری از کشاورز حمایت می کنند و طوری برای این محصول نرخ تعیین می کنند که از نرخ دلال هم کمتر است.

وی تاکید می کند: باید نرخ اول و آخر سال این محصول یکسان باشد تا کشاورز بتواند برای زندگی و تولید محصول خود برنامه ریزی کند و مجبور نباشد برای تامین هزینه ها محصولش را به قیمت مفت بفروشد.

در حالی که کشاورزان استان در زمینه تولید این محصول مشکلات عدیده ای از جمله کمبود آب، تامین هزینه های برداشت و کارگری، حضور دلالان و ... دارند، اما اکنون از گوشه و کنار اخباری مبنی بر کاهش قیمت و صادرات این محصول هم به گوش می رسد که فروش محصول آنها را با مشکل مواجه خواهد کرد.

تنها 10 درصد زعفران استان بسته بندی می شود/ فروش فله ای 90 درصد زعفران استان

محسن احتشام رئیس شورای ملی زعفران و رئیس اتاق بازرگانی بیرجند، 18 تیرماه 98 در دومین جلسه کارگروه استانی محصولات استراتژیک باغبانی خراسان‌جنوبی گفته است: اگر یک گزارش تحلیلی درباره محصولات استراتژیک خراسان‌جنوبی داشته باشیم، درمی‌یابیم که در استان ۶۳ تن زعفران تولید می‌شود ولی در عمل کمتر از ۱۰ درصد و حدود 6 تن آن، در خراسان جنوبی بسته‌بندی می‌شود.

وی می افزاید: برای ۲۳ واحد پروانه بهره‌برداری زعفران صادر کردیم ولی در عمل تنها یک واحد در حوزه صادرات زعفران در خراسان‌جنوبی کار می‌کند، متاسفانه در حوزه فراوری و صادرات مشکلات زیادی در مسیر فعالان وجود دارد که در این زمینه باید تدبیری بیندیشیم.

رئیس اتاق بازرگانی بیرجند تصریح می کند: عمده زعفران خراسان‌جنوبی، در خراسان‌رضوی بسته بندی و صادر می‌شود.

احتشام با بیان اینکه کار نشان ملی زعفران به اتمام رسیده است، اظهار کرد: از این جهت هر زعفرانی که از ایران بخواهد صادر شود باید دارای نشان ملی باشد که یک اتفاق بسیار مثبت در حوزه تجارت این محصول مهم محسوب می شود.

کاهش 20 درصدی صادرات زعفران کشور

رئیس شورای ملی زعفران همچنین دوم آبان ماه 98 در گفتگو با ایسنا، از کاهش ۲۰ درصدی صادرات زعفران در کشور خبر داده و می گوید: با وجود اینکه امسال پیش‌بینی می‌شود افزایش تولید زعفران را داشته باشیم اما اکنون با کاهش میزان صادرات این محصول مواجه هستیم.

احتشام می افزاید: بیش از ۸۵ درصد زعفران تولیدی در کشور، صادر شده و تنها ۱۵ درصد از میزان تولیدی زعفران برای مصرف داخل استفاده می‌شود.

وی درباره قیمت زعفران هم می گوید: قیمت زعفران باید در سطحی باشد که کشاورز سهم عادلانه از دسترنج خود دریافت کند و ما باید اقدامی انجام دهیم که درآمد حاصل از صادرات این محصول به مناطق زعفران‌خیز کشور برگردد. قیمت زعفران بستگی به کیفیت آن دارد، بنابراین برای هر یک کیلوگرم زعفران مرغوبی که از کشاورز خریداری می‌شود، باید حداقل قیمت ۱۰ میلیون تومان در نظر گرفته شود.

احتشام با بیان اینکه باید انگیزه صادرکنندگان را برای بازارسازی، برندسازی و توسعه بازار زعفران افزایش بدهیم، تصریح می کند: رقم دقیقی درباره میزان سرانه مصرف زعفران در کشور نداریم اما به طور معمول بیش از ۵۰ تن مصرف داخلی این محصول است؛ درحالیکه اگر مصرف سرانه این محصول را به ازای هر نفر یک گرم درنظر بگیریم، باید سرانه مصرف ۸۵ تن بشود که اینگونه نیست.

وی در پایان خاطرنشان می کند: باید تلاش کنیم تا فرهنگ مصرف زعفران را به عنوان یک داروی درمانی در بین مردم افزایش بدهیم. ارزش افزوده این محصول را نیز، باید بیشتر به چرخه اقتصادی برگردانیم تا از خام فروشی این محصول جلوگیری شود و مولفه‌های رونق تولید در این محصول اجرایی شود.

افت 20 درصری قیمت زعفران

علاوه بر کاهش میزان صادرات زعفران، گویا قیمت آن هم افت کرده است که در این خصوص علی حسینی عضو شورای ملی زعفران در اول آبان ماه به خبرگزاری مهر گفته است: قیمت زعفران نسبت به قبل از فصل برداشت افت 20 درصدی داشته و در حال حاضر قیمت هرکیلوگرم زعفران حداقل ۷ میلیون تومان و حداکثر ۱۰ میلیون تومان است که با توجه به هزینه تولید و انتظار یک ساله کشاورز برای محصول جدید، این قیمت‌ها غیرواقعی و کم است.

وی با اشاره به اینکه با آغاز برداشت محصول نوبرانه قیمت‌ها در بازار دچار افت شده که البته معمولا همیشه در فصل برداشت با این مساله مواجه هستیم می افزاید: توسعه کشت این محصول متناسب با میزان صادرات آن نیست و این روند باید اصلاح شود.

وی از ورود دولت به بازار این محصول استقبال می کند و می گوید: اگر تعاون روستایی زعفران مازاد را خریداری و پول آن را به موقع به کشاورزان پرداخت کند، بازار متعادل می‌شود و مشکلات بعدی پیش نمی آید.

عضو شورای ملی زعفران با اشاره به اینکه صادرات در حال حاضر وضعیت خوبی ندارد، می گوید: صادرکنندگان همچنان در بحث بازگرداندن ارز حاصل از صادرات به کشور مشکل دارند و این مساله باعث ایجاد معضلاتی برای صادرات شده است.

وی با اشاره به اینکه تولید زعفران سالانه حدود ۱۰ درصد رشد دارد، ادامه می دهد: علاوه بر این، کشت این محصول در مناطق زیادی از کشور در حال توسعه است و هم اکنون حدود ۲۰ استان درگیر کشت طلای سرخ هستند.

حسینی تصریح می کند: روند توسعه کشت زعفران بسیار پرشتاب است اما توسعه صادرات به همان سرعت نیست و همین باعث ایجاد معضلاتی خواهد شد و باید تدابیری برای آن در نظر گرفته شود.

بهره وری اسپانیا از زعفران ایرانی

در حالی که صادرات زعفران ایران به عنوان بزرگ ترین تولید کننده زعفران در دنیا افت کرده و دچار مشکل شده اما گفته می شود اسپانیا به عنوان بزرگترین صادرکننده این محصول و یک برند جهانی شناخته می شود، در حالی که این کشور خودش اصلا زعفران ندارد، اما با خرید فله ای زعفران با کیفیت ایران و بسته بندی و صادرات، آن را به دو برابر قیمت به دنیا می فروشد و در همین خصوص به عنوان برند هم شناخته می شود که موضوعی اسفناک برای قطب تولید زعفران است.

از سوی دیگر با توجه به ورود کشورهای متعدد در زمینه تولید زعفران و باالتبع تلاش آنها برای در انحصار گرفتن بازارهای بین المللی، بازار فروش زعفران ایران را مورد تهدید قرار می دهد و ایران باید به دنبال تثبیت جایگاه جهانی خود باشد و شرایط تولید و صادرات را به‌گونه‌ای رقم زند تا هیچ کشوری توانایی رقابت با زعفران ایرانی را از نظر کیفیت، قیمت و بسته‌بندی نداشته باشد که البته این موضوع در خصوص کیفیت زعفران خراسان جنوبی کاملا صدق می کند و زعفران قائنات به عنوان مرغوب ترین زعفران شناخته می شود.

متاسفانه در زمان برداشت محصول زعفران، دلالان هم بازار گرمی را برای خود به راه می اندازند و سعی می کنند این محصول با ارزش را به کمترین قیمت ممکن از کشاورزان خریداری کرده و سپس در شرایط مناسب بازار به فروش برسانند و  از سود بیشتری نسبت به کشاورز بهره مند شوند که در این خصوص دولت باید برای خرید توافقی اقدام و از سوء استفاده ها جلوگیری کند.

کاهش قیمت و صادرات زعفران بحرانی برای کشاورزان

از سوی دیگر قاچاق پیاز زعفران به سایر کشورها از جمله افغانستان و همچنین توسعه کشت این محصول در استان های پرآب کشور، سبب نگرانی کشاورزان خراسان جنوبی شده که می تواند بازار فروش این محصول را تحت تاثیر قرار دهد و کشاورزان را با مشکل روبرو کند.

هم اکنون نحوه کاشت، داشت و برداشت زعفران در استان بصورت سنتی است و به گفته رئیس اتاق بازرگانی استان، عمده فروش زعفران استان بصورت فله ای است و تنها 10 درصد تولید این محصول، بصورت بسته بندی به بازارها عرضه می شود که این موضوع سبب می شود علاوه بر نبود ارزش افزوده به دلیل خام فروشی، زعفران مرغوب استان با برندهای دیگر و به نام سایر استان ها فروخته شود و در واقع زعفران خراسان جنوبی برای استان و تولیدکنندگان خودش رنگی ندارد. در این خصوص نیاز است که دولت در خصوص حمایت از واحدهای بسته بندی و فراوری توجه بیشتری داشته باشد.

کاهش صادرات و قیمت زعفران، بحرانی برای زعفران کاران بخصوص در مناطق محروم خراسان جنوبی است، چرا که تنها منبع درآمد مردم این خطه، همین اندک کشاورزی است که به آن مشغولند و اگر قرار باشد فروش محصولشان با چالش و اما و اگر همراه باشد و هزینه های تولید را تامین نکند، هیچ درآمدی نخواهند داشت و معیشت آنها با مشکل روبرو خواهد شد.

 

رفع چالش ها برای افزایش صادرات

تا زمانی که کشت و برداشت سنتی، خرید و فروش فله ای، نبود برند، قاچاق پیاز زعفران به عنوان یک چالش پیش روی کشاورزان و صادرکنندگان وجود داشته باشد، و در کنار آن کشورهای دیگری به عنوان تولید کننده و رقیب بازارهای فروش قد علم کرده باشند، بازار زعفران کشور مورد تهدید خواهد بود و رقابت در بازارهای بین المللی راهی جز ارائه تولیدات با کیفیت و دارای برند و بازاریابی و بازارسازی نخواهد داشت.

هنوز چالش‌هایی مانند نبود برند مشخص و تعریف‌شده، کشت و برداشت سنتی، خریدوفروش فله‌ای و بدون بسته‌بندی متناسب با ذائقه مشتریان خارجی و اروپایی و قاچاق پیاز زعفران همچنان به قوت خود باقی است، ضمن اینکه رقبای جدیدی نیز مانند افغانستان، هند و چین نیز به میدان آمده‌اند و اگر چاره اندیشی نشود، ممکن است صادرات این محصول با کاهش بیشتری هم روبرو شود.

صادرات به نام و به کام شهرهای دیگر

یکی دیگر از چالش های خراسان جنوبی این است که این استان علی رغم داشتن محصولات استراتژیک از جمله زعفران که ارزآوری بسیار بالایی دارد، صادراتی برای این محصولات ندارد و هیچ آماری از میزان صادرات و ارزآوری این محصولات در استان وجود ندارد. در حالی که خراسان جنوبی گمرک تخصصی صادرات زعفران در کشور است اما صادرات این محصول از گمرک استان انجام نمی شود و هم اکنون صادرکنندگان، این محصولات را از گمرک شهرهای دیگری مثل تهران و مشهد و به نام همین شهرها ارسال می کنند. مسئولان استان هم نبود زیرساخت ها و پروازهای بین المللی را دلیل این موضوع می دانتد. متأسفانه هیچ مشوقی برای صادرکنندگان این محصولات در استان وجود ندارد و هیچ هزینه‌ای پرداخت نمی شود و سازمان های مربوطه هیچ حمایتی از صادرکنندگان استان ندارند و علی‌رغم تولید و کشت زعفران و زرشک در خراسان جنوبی هیچ مشوق و حمایتی وجود نداشته و زحمت و سود کشاورزان درجاهای دیگری و به افراد دیگری داده می‌شود. در واقع کشاورزان خراسان جنوبی روز به روز سطح زیرکشت و میزان تولید زعفران خود را افزایش داده و موفق عمل می کنند، اما متاسفانه در فروش، صادرات و بهره وری از آن با محدودیت مواجه اند و محصولشان در چنگ دلال و بهره وری در چنگ استان های دیگر است.

جشن شکرگزاری این محصول هم برگزار شد، اما ای کاش مسئولان به شکرانه برداشت و تولید مناسب این محصول استراتژیک، به جای جشن؛ در جهت کم کردن مشکلات کشاورزان و ساماندهی اوضاع بازار این محصول باارزش حرکت می کردند.

دیدگاه شما

http://ommatevahed.com/