آخرین اخبار

تاریخ : 20. بهمن 1398 - 8:36   |   کد مطلب: 2699
بررسی طرح مسکن محرومان
آمار سازی!
40 درصد ساکنین شهر بیرجند فاقد مسکن شخصی هستند.

به گزارش مهرمشرق، تامین مسکن مناسب یکی از مهم ترین نیازهای ضروری برای هر خانواری است، اما امروزه با توجه به افزایش بی رویه قیمت و گرانی مصالح، تامین این نیاز ضروری بسیار سخت شده و برای برخی از خانواده ها بخصوص محرومین، می تواند یک آرزوی محال باشد.

براساس آخرین سرشماری انجام شده در سال ۱۳۹۵ ، در خراسان‌جنوبی ۸۸ هزار و ۸۳۵ واحد روستایی در استان شناسایی شد که از این تعداد ۴۰ هزار واحد مستحکم‌ و مقاوم‌سازی شده است، اما در ۱۲ هزار و ۹۰۰ واحد از مصالح کم‌دوام و در ۳۶ هزار واحد روستایی از مصالح کاملا بی‌دوام و غیرمقاوم استفاده شده است. بر اساس این آمار حدود 48 هزار و 900 مسکن روستایی استان غیر ایمن و عمدتا فرسوده است که در واقع بازسازی و مقاوم سازی آن ضروری است. اما این در حالی است که طی دو دهه اخیر و اوج خشکسالی ها، روستائیان استان از توان مالی بسیار ضعیفی برخوردارند و با توجه به اینکه کشاورزی چندانی برای آنها باقی نمانده، تقریبا بیکار و بی درآمد محسوب می شوند و به همین دلیل توانی برای ساخت و ساز ندارند و نیازمند حمایت دولت هستند.

دور دوم افتتاح مسکن محرومان در استان

در همین خصوص و در 21 اسفندماه سال گذشته و سفر محمد باقر نوبخت؛ معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه به استان بود که گام بزرگی برای رفع محرومیت های ساکنان روستایی استان برداشته و ساخت 10 هزار واحد مسکن محرومین در روستاهای خراسان جنوبی کلید خورد. در تفاهم نامه ای که در این خصوص با سازمان برنامه و بودجه منعقد شد، مقرر شد کمیته امداد امام خمینی (ره) و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی هر کدام ساخت 5 هزار واحد مسکن وستایی را برعهده بگیرند. طرحی که حداقل به 500 میلیارد تومان سرمایه گذاری نیاز داشت و مقرر شد طی یک سال به بهره برداری برسد، به همین دلیل می طلبید که همه مسئولان و دستگاه های اجرایی استان همه جوره پای کار بیایند تا بتوان قدمی در راستای رفع محرومیت ها برداشت.

در همین راستا، در 6 دی ماه و اولین نوبت، ۲۷ واحد مسکونی در روستای هج و نج شهرستان بیرجند به نمایندگی از دو هزار واحد مسکونی محرومین آماده بهره برداری در استان، با حضور رئیس سازمان برنامه و بودجه، رئیس کمیته امداد و رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی افتتاح شد.

همچنین محمدصادق معتمدیان استاندار خراسان جنوبی ، 15 بهمن ماه و در سه قلعه سرایان، از سفر مجدد نوبخت به استان خبر داده که قرار است وی دوباره برای افتتاح 2 هزار مسکن روستایی دیگر از سهمیه ۱۰ هزاری مسکن محرومان استان، دوباره عازم استان شود.

ساخت 6 هزار مسکن محرومان طی یک ماه محقق می شود؟

در این خصوص با احتساب واحدهای بهره برداری شده و در آستانه بهره برداری، تاکنون ساخت و اتمام 4 هزار واحد مسکن محرومین محقق شده است. اما نکته ای که وجود دارد این است که قرار بود 10 هزار واحد مسکن محرومان استان ظرف مدت یک سال به بهره برداری برسد و حالا که در آستانه اتمام مدت تعیین شده قرار داریم و تنها تا یک ماه دیگر سالگرد این وعده سر می رسد، آیا ساخت 6 هزار واحد مسکن محرومان دیگر و تحقق این وعده، طی یک ماه آینده امکان پذیر خواهد بود؟ در حالی که قبلا هم در خصوص این پروژه بدقولی هایی شده بود، همانطور که سلم آبادی مدیرکل کمیته امداد امام خمینی (ره) استان، در خردادماه امسال و 4 ماه پس از کلنگ زنی این طرح گفته بود که « طبق تفاهم نامه مقرر بود در گام نخست سازمان برنامه‌ و بودجه مبلغی را برای آغاز کار ابلاغ کند اما تاکنون هیچ مبلغی ابلاغ نشده است»، به نظر می رسد باز هم اجرای این طرح و بهره برداری از 10 هزار واحد مسکن طی یکسال با تعلل همراه خواهد بود و بعید به نظر می رسد تا 21 اسفند امسال این طرح به طور کامل محقق شود.

مشکل ادامه دار کمبود زمین برای ساخت مسکن

رضا سلم آبادی مدیرکل کمیته امداد امام خمینی(ره) خراسان جنوبی در خصوص اجرای بخشی از این طرح توسط کمیته امداد، می گوید: در مجموع از خانواده  یک نفره تا 6 نفره، 12 هزار و 200 خانوار تحت حمایت امداد، یا فاقد مسکن یا دارای مسکن غیر مقاوم  هستند که بر اساس شرایطی که داریم 7 هزار و 290 خانوار می‌توانند در قالب این طرح در نظر گرفته شود، اما 5 هزار نفر را انتخاب کردیم که برش شهرستانی هم مشخص است. 

وی با اشاره به اینکه تاکنون ثبت نام 4 هزار و 191 متقاضی مسکن ثبت سامانه شده است و بیش از 800 خانوار دیگر بر اساس اولویت ها، پرونده تحت پوشش و وضعیت مسکن، در مرحله شناسایی و ارزیابی قرار دارند، می افزاید: تاکنون 3 هزار و 280 متقاضی برای دریافت پروانه معرفی شده اند که 2 هزار و 509 متقاضی در مرحله صدور پروانه، 2 هزار و 291 نفر عقد قرارداد و 2 هزار و 201 نفر هم اجرای کار را آغاز کرده اند.

سلم آبادی با اشاره به اینکه تاکنون بیش از 56 میلیارد تومان در این زمینه هزینه شده است، تصریح می کند: مهم ترین مشکلی که در اجرای این طرح از ابتدای کار وجود داشت و هم اکنون هم همچنان پابرجاست، مشکل کمبود زمین بخصوص در مناطق حاشیه شهری و روستایی شهرستان بیرجند است.

حق به حق دار می رسد؟

برخی ها نسبت به واگذاری این واحدهای مسکونی انتقاد دارند، آنطور که به نظر می رسد، وضعیت و تکلیف واگذاری و ساخت و ساز واحدهای مسکونی توسط کمیته امداد روشن است و این نهاد تنها به افراد تحت پوشش خود که همه جزو دهک های درآمدی پایین و ضعیف جامعه هستند، خدمت ارائه می کند. بطوری که برخی از مددجویان که توانایی پیگیری امور را ندارند و بلد کار نیستند، عنوان می کنند که تمام این روند را مددکارشان پیگیری و به سرانجام می رساند. اما موضوع ثبت نام برای مسکن از طریق بنیاد مسکن با چالش های متعددی همراه بوده است. نکته ای که وجود دارد این است که افرادی برای دریافت و استفاده از مزایای ساخت مسکن مقاوم روستایی ثبت نام کرده اند که در شهر سکونت دارند و یا حتی اصلا جزو اهالی روستا نیستند. این موضوع باعث شده تا حق بسیاری از روستائیان ضایع شود و به جای افرادی که این طرح سهم آنها است، افرادی از آن بهره ببرند که ممکن است هر از گاهی در روزهای تعطیل به روستاها سری بزنند و برخی از دهیاران متخلف هم سکونت دائم این افراد در روستاها را برای دریافت 25 میلیون تومان وام بلاعوض تایید می کنند.

تلاش بنیاد برای بالابردن آمار

کیانی یکی از اهالی روستایی هم به نکته جالبی اشاره می کند، او می گوید که خودش و تعداد دیگری از اهالی روستایشان طی سالهای 96-97 از تسهیلات بنیاد مسکن برای ساخت مسکن روستایی استفاده کرده اند، اما از 30-40 واحد مسکنی که ساخته شده است، تنها 3-4 خانوار در آن ساکن هستند و بقیه همه ساکن شهر هستند و ممکن است فقط آخر هفته ها در روستا حضور پیدا کنند. وی در خصوص واحد مسکونی خودش هم که به دلیل مشکلات مالی همچنان نیمه کاره مانده است، می گوید اخیرا از سوی بنیاد مسکن به او پیشنهاد شده است تا از تسهیلات مجدد و 8 میلیون تومانی بنیاد استفاده و اقدام به تکمیل خانه اش کند، تا هم او به بهره مندی برسد و هم این واحد مسکونی در لیست و آمار مسکن محرومان ثبت و ارائه شود.

 همگان می دانیم که طرح مسکن محرومین طرحی مفید برای خانه دار شدن محرومین و کسانی که خانه با استحکام پایین داشتند  بوده  است اما اجرایی این طرح با نواقص جدی روبر می باشد.

ممکن است مردم برخی از روستاهای استان که تحت پوشش نهادهای حمایتی نیستند، به دلیل ضعف و عدم تمکن مالی، نتواسته باشند از این تسهیلات و امکانات بهره مند شوند، اما این دلیل محکم و مناسبی نیست که بنیاد مسکن به دنبال پرکردن لیست و ظرفیت تعیین شده اش باشد. به نظر اینکه برای این طرح و برخورداری روستائیان از تسهیلات قرض الحسنه و بلاعوض، نباید محدود به یکسال باشد تا اگر استقبال بالایی از این طرح نشد، بنیاد به دنبال پر کردن ظرفیت تعیین شده به هر قیمتی باشد و این تسهیلات را به افرادی دهد که حتی یک متر زمین و آب و خاک در روستا ندارند. بلکه بهتر است این طرح طی چند سال اجرا شود تا روستائیان برای سال بعد هم حق انتخاب داشته باشند. به گفته خود مسئولان، اجرا و ساخت تعداد بالای مسکن در استان سبب شده تا حتی در تامین نیروی کارگر ساده هم در استان با کمبود مواجه شویم، در حالی که سال دیگر و با اتمام این طرح، همه این نیروها بیکار خواهند بود.

طالبی یکی دیگر از اهالی روستایی که هنوز در ابتدای کار است می گوید: برای طی کردن روند و امور بانکی، باید هفت خان رستم را طی کرد و پس از آن آزاد کردن تسهیلات با سخت گیری انجام می شود و زمان بر است. این موضوع برای ساکنان روستایی که وسیله ای برای ایاب و ذهاب ندارند، بسیار سخت و نفس گیر است.

زینلی یکی از روستائیان هم باشاره به اینکه این طرح بسیار مهم و خوبی بود اما در مرحله اجرا دچار مشکلات فراوانی شده است عنوان کرد:این طرح که برای محرومین پیش بینی شده  بود اما به نفع شهرنشینان و کسانی است که می خواهند داخل روستا برای خود منزل دوم بسازند می باشد.

توسعه یا تیشه به ریشه؟

اما فارغ از همه این مسائل و موضوعات و در حالی که ساخت واحدهای مسکونی مقاوم در روستاها، سقف و زندگی ایمنی را برای ساکنان فراهم می کند، اما از منظر دیگری هم قابل بررسی است. در واقع در حالی که برخی ها ساخت و ساز در روستاها را نشان از آبادی آن می دانند، اما برخی هم این ساخت و سازها را تیشه به ریشه روستا تلقی می کنند.

یکی از کارشناسان حوزه روستا که نخواست نامش فاش شود، در این خصوص می گوید: صدها سال طول کشیده است تا بافت فرهنگی روستاها شکل بگیرد، اما حالا با این ساخت و سازهای جدید و واگذاری زمین حتی به افراد غیر بومی و ایجاد زمینه حضور افرادی خارج از جمعیت روستا، بافت فرهنگی، جمعیتی و سنخیتی روستاها مورد تهدید و نابودی قرار گرفته است. در واقع جمیت روستایی به مثابه یک خانواده هستند که حضور افرادی غریبه، برای این خانواده محدودیت ها و مشکلاتی را به همراه دارد.

از تغییر هویت روستاها تا تنظیم نامناسب اولویت ها

وی معتقد است که زیبا سازی بر اساس ساختار شهری، روستا را از مولد بودن می اندازد و وقتی بافت روستا به بافت شهری تغییر پیدا کند و جمعیتی شهری در روستاها رفت و آمد کنند، دیگر امکان نگه داری دام و و طیور و کشاورزی وجود نخواهد داشت. در این روستاها به جای دیدن درخت و باغ، باید با دیوار و ویلا مواجه باشیم. در حالی که ماهیت اصلی روستاها تولید و کار و کشاورزی و بیل زدن است، اما تغییر چهره و فضاسازی شهری، هویت اصلی روستاها، ساختار فرهنگی و قرابت خانوادگی را از بین می برد و معضلات اجتماعی زیادی را در پی خواهد داشت.

این کارشناس حوزه روستا با اشاره به اینکه تنها نباید به فکر اقتصاد روستاها باشیم بلکه باید موضوعات اجتماعی و زیست محیطی را هم مورد توجه قرار دهیم، تاکید می کند: توسعه روستاها نباید به حوزه اشتغال یا ساخت و ساز محدود شود، بلکه توسعه دارای سه ضلع اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی است که باید با هم رشد کنند. متاسفانه اکنون مسئولان توسعه را محدود به حوزه اقتصادی و اقتصاد را به اشتغال و اشتغال را مساوی وام و تسهیلات قرار داده اند، در حالی که همان توسعه اقتصادی هم که به دنبالش هستند هم به طور غیرکارشناسی و غیر هدفمند دنبال می شود و ممکن است تنها نتیجه آن، این باشد که افراد بیکار را به افراد بدهکار تبدیل کند، در حالی باید توسعه همه جانبه روستاها دنبال شود.

وی تاکید می کند: آباد کردن روستاها باید بر اساس اولویت ها باشد و قطعا مردمی که آبی برای خوردن و کشاورزی نداشته باشند، اولویتشان جاده، مسکن، پست بانک، سطل زباله، تابلو و ... نخواهد بود و در چنین شرایطی، این امکانات برای ماندگاری جوانان و اهالی در روستا، موثر نخواهد بود.

40 درصد ساکنین شهر بیرجند فاقد مسکن شخصی هستند.

بر اساس آمار ها بیش از 40 درصد ساکنین شهر بیرجند فاقد مسکن شخصی می باشند و این در صورتی است که 300 هکتار از اراضی بلوار شهید ناصری می تواند در خانه دار شدن قشر کم درآمد شهر بیرجند تاثیر فراوان داشته باشد.و از طرف دیگر یکی از عمده مشکلات حوره محرومین در روستا ها و حاشیه شهر ها و روستای حاشیه شهر نبود زمین برای ساخت و ساز است که با تدابیر این مشکلات برطرف شود.

غربت در موطن

بر اساس این گزارش و آنچه که مطرح شد، این مدل توسعه ای و محرومیت زدایی که رئیس سازمان برنامه و بودجه و مسئولان استان دنبال می کنند، علاوه بر اینکه ممکن است حق را به حق دار نرساند، نه تنها آینده موفقی را هم برای روستاها به ارمغان نخواهد داشت بلکه ساختار و هویت اصیل روستاها را هم از بین خواهد برد. همانطور که در برخی از روستاهای استان که زمینی برای واگذاری و ساخت مسکن وجود ندارد، اقدام به کوه خواری می شود و در نتیجه آن محیط زیست و منابع طبیعی هم مورد تخریب قرار می گیرد. نتیجه آن هم سکونت افرادی خواهد بود که هیچ تشابه فرهنگی با فضا و فرهنگ روستای هدف ندارند و تنها برای تفریح آخر هفته و روزهای تعطیل ساکن روستا می شوند که حضور آنها نه تنها هیچ منفعت و آبادانی برای روستاها ندارد، بلکه علاوه بر مصرف منابع و تسهیلات قرض الحسنه دولتی، بافت و هویت روستا را هم به تسخیر خود درخواهند آورد. با این وجود تا مدتی دیگر هیچ خبری از همدلی، همبستگی و ساده زیستی در روستاها نخواهد بود و همان پیرمرد و پیرزن های ساکن هم با فرهنگ و اصالت خود غریبه خواهند شد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دیدگاه شما

http://ommatevahed.com/